Compositie
Als we de ‘Dikke van Dale’ erop naslaan wordt de volgende definitie voor compositie gegeven: ‘ordening van de verschillende delen tot één geheel’. Kijkend naar foto’s kunnen we constateren dat deze omschrijving klopt. Een foto heeft verschillende elementen wat samen één foto is. Ik hanteer de volgende werkdefinitie: ‘datgene wat je op de foto zet’. Elke foto heeft, wanneer hij gemaakt is, een compositie. Een juiste compositie zorgt voor balans in de foto. Hiervoor zijn enkele richtlijnen.
Regel van derden
Eigenlijk gaat een compositie over vlakverdeling. Er zijn diverse manieren om een goede compositie te krijgen. Zo is er de regel van derden, soms derdenregel of in het Engels ‘Rule of Thirds’ genaamd. Bij de regel van derden trek je twee denkbeeldige horizontale en verticale lijnen, zodat er negen even grote vakken ontstaan. Een beeld wordt interessant als het object wat je wilt fotograferen zich op één of meerdere kruisingen van deze lijnen staat. Hierdoor ontstaat balans in je foto. Onderzoek wijst uit dat je blik gemakkelijker blijft rusten op de snijpunten.
Bij het maken van een landschapsfoto moet je keuzes maken. Bij een mooie lucht zal je vooral je horizon op de onderste horizontale lijn liggen. Andersom is ook het geval; bij een saaie lucht en een interessante voorgrond zal je horizon hoger (bovenste horizontale lijn) liggen. Het is dus afhankelijk van de situatie en omstandigheden.
Gulden snede
De gulden snede lijkt veel op de regel van derden waardoor het vaak door elkaar wordt gebruikt. Ook in de gulden snede zijn twee (denkbeeldige) horizontale en verticale lijnen. Het verschil is echter dat de vlakken niet even groot zijn. De gulden snede heeft een wiskundige achtergrond. Bij het berekenen wordt de horizontale maat gedeeld door 1,6. Het getal 1,6 wordt daarom ook wel gouden ratio genoemd. Met de uitkomst hiervan kunnen twee horizontale lijnen getekend worden. De gulden snede en de regel van derden hebben wel dezelfde achtergrondgedachten: Een beeld wordt spannender en is meer in balans als het object op één of meerdere snijpunten staat. Ook de gedachte van het plaatsen van de horizon is hetzelfde. Het enige verschil is dat bij de gulden snede de lijnen dichter bij elkaar liggen.
Centrale compositie
Vaak is een centrale plaatsing statisch of saai. Toch is een centrale compositie niet per definitie fout! Er kan juist symmetrie ontstaan. Ook bij een weerspiegeling past een centrale compositie goed! Hierdoor wint de foto aan kracht door slim gebruik te maken van een centrale compositie.
Toch kies ik steeds vaker voor de, wat ik dan noem, de viervlak compositie. Zet een denkbeeldige kruis in je foto. Hierdoor word je foto in vier vlakken verdeeld. Als in elk vlak iets ‘spannends’ aanwezig is, is de foto in mijn optiek geslaagd. Let op; iets spannends hoeft per definitie niet te betekenen dat er dan in elke vlak ‘iets’ aanwezig is. Functionele leegte (zoals lucht, water, etc) kan ook spannend zijn.
Om bovengenoemde compositiebepalingen onder de knie te krijgen, is oefenen belangrijk. Door te variëren in de compositiebepaling kun je veel verschillende foto’s op één locatie maken. Bij iedere compositiebepaling valt één ding op: de randen van de foto’s. Zorg ervoor dat objecten niet de randen van de foto raken. Hierdoor lijkt het alsof er delen van het object gemist wordt. Dit geeft een compact en een ongebalanceerde foto.